- باج‌افزار (Ransomware) چیست؟
- باج‌افزار چگونه کار می‌کند؟
- انواع باج‌افزار چیست؟
- معروف‌ترین نمونه‌های باج‌افزار
- باج‌افزار چگونه وارد سیستم می‌شود؟
- علائم آلودگی سیستم به باج‌افزار چیست؟
- تفاوت باج‌افزار با سایر بدافزارها چیست؟
- چگونه از حملات باج‌افزاری جلوگیری کنیم؟
- نقش فایروال در مقابله با باج‌افزار
- اگر سیستم به باج‌افزار آلوده شد چه کنیم؟
- آیا رمزگشایی فایل‌های باج‌افزار امکان‌پذیر است؟
- تأثیر باج‌افزار بر امنیت شبکه سازمان‌ها
- چک‌لیست امنیتی برای کاهش خطر باج‌افزار
با افزایش وابستگی کسب‌وکارها به اطلاعات دیجیتال، شناخت نحوه عملکرد باج‌افزار و روش‌های جلوگیری از آن به یکی از ضرورت‌های امنیت شبکه تبدیل شده است. اما Ransomware چیست، چگونه به سیستم نفوذ می‌کند و در صورت آلوده‌شدن کامپیوتر یا سرور چه اقداماتی باید انجام داد؟
در این مقاله، انواع باج‌افزار، روش‌های نفوذ، علائم آلودگی، راهکارهای پیشگیری و روش‌های بازیابی اطلاعات را بررسی می‌کنیم.
باج‌افزار (Ransomware) چیست؟
باج‌افزار نوعی بدافزار (Malware) است که با هدف اخاذی مالی طراحی می‌شود. این بدافزار معمولاً پس از نفوذ به سیستم، اطلاعات قربانی را رمزگذاری می‌کند یا دسترسی به فایل‌ها و منابع سیستم را محدود می‌سازد. سپس مهاجم با نمایش یک پیام باج‌خواهی، از قربانی می‌خواهد برای بازگرداندن دسترسی، مبلغی پرداخت کند.
در بسیاری از حملات پیشرفته، مهاجمان علاوه بر رمزگذاری فایل‌ها، اطلاعات حساس سازمان را نیز سرقت می‌کنند. در این شرایط، حتی اگر قربانی نسخه پشتیبان داشته باشد، ممکن است همچنان با تهدید انتشار اطلاعات محرمانه مواجه شود.
برای مثال، تصور کنید یک شرکت به سرورهای مالی، پایگاه داده مشتریان، اسناد قراردادها و فایل‌های کاری خود وابسته است. اگر باج‌افزار این اطلاعات را رمزگذاری کند، ممکن است فعالیت روزانه شرکت متوقف شود و بازیابی زیرساخت به زمان و هزینه زیادی نیاز داشته باشد.
نکته مهم این است که پرداخت باج هیچ تضمینی برای دریافت کلید رمزگشایی، بازیابی کامل اطلاعات یا جلوگیری از انتشار داده‌های سرقت‌شده ایجاد نمی‌کند.
باج‌افزار چگونه کار می‌کند؟
نحوه عملکرد باج‌افزار به نوع بدافزار و روش حمله بستگی دارد. بااین‌حال، بسیاری از حملات سازمانی از چند مرحله اصلی تشکیل می‌شوند.
۱. نفوذ اولیه به سیستم
مهاجم ممکن است از طریق ایمیل فیشینگ، فایل آلوده، آسیب‌پذیری نرم‌افزاری، رمز عبور سرقت‌شده یا سرویس دسترسی از راه دورِ ناامن وارد سیستم شود.
۲. شناسایی محیط و افزایش دسترسی
در حملات هدفمند، مهاجم ممکن است حساب‌های کاربری، سرورها، پوشه‌های اشتراکی و سامانه‌های پشتیبان‌گیری را شناسایی کند. سپس تلاش می‌کند به منابع حساس‌تر دسترسی پیدا کند.
۳. گسترش حمله در شبکه
اگر سیستم آلوده به منابع اشتراکی یا حساب‌های مدیریتی دسترسی داشته باشد، مهاجم ممکن است از همان دسترسی‌ها برای گسترش حمله به سیستم‌های دیگر استفاده کند.
۴. رمزگذاری فایل‌ها یا مختل‌کردن سیستم
باج‌افزار می‌تواند فایل‌های قابل‌دسترسی را رمزگذاری کند یا دسترسی به بخش‌هایی از سیستم را مختل سازد. در حملات سازمانی، سرورها و فایل‌های مشترک نیز ممکن است درگیر شوند.
۵. نمایش پیام باج‌خواهی
در مرحله نهایی، پیام مهاجم معمولاً شامل درخواست پرداخت، مهلت تعیین‌شده و دستورالعمل‌های ادعایی برای بازیابی اطلاعات است. برخی مهاجمان نیز تهدید می‌کنند که در صورت پرداخت‌نکردن باج، اطلاعات سرقت‌شده را منتشر خواهند کرد.
باید توجه داشت که همه حملات بلافاصله پس از نفوذ، رمزگذاری را آغاز نمی‌کنند. در بعضی حملات، مهاجم مدتی در شبکه باقی می‌ماند تا اطلاعات بیشتری جمع‌آوری کند یا خسارت گسترده‌تری ایجاد کند.
انواع باج‌افزار چیست؟
باج‌افزارها بر اساس روش عملکرد و هدف حمله به چند دسته تقسیم می‌شوند. شناخت این دسته‌ها به انتخاب راهکارهای امنیتی مناسب کمک می‌کند.
۱. باج‌افزار رمزگذار (Crypto Ransomware)
این نوع باج‌افزار فایل‌های قربانی را رمزگذاری می‌کند و مانع دسترسی عادی به آن‌ها می‌شود. اسناد، تصاویر، پایگاه‌های داده و فایل‌های کاری ممکن است غیرقابل‌استفاده شوند.
۲. باج‌افزار قفل‌کننده سیستم (Locker Ransomware)
باج‌افزار قفل‌کننده، دسترسی کاربر به سیستم‌عامل یا بخش‌هایی از دستگاه را محدود می‌کند. در این حالت ممکن است فایل‌ها رمزگذاری نشده باشند، اما استفاده عادی از سیستم امکان‌پذیر نباشد.
۳. باج‌افزار همراه با اخاذی اطلاعاتی (Double Extortion)
در این روش، مهاجم علاوه بر رمزگذاری اطلاعات، داده‌های حساس را نیز سرقت می‌کند و قربانی را به انتشار آن‌ها تهدید می‌کند. این مدل حمله باعث می‌شود وجود نسخه پشتیبان به‌تنهایی برای رفع تمام پیامدهای حادثه کافی نباشد.
۴. باج‌افزار به‌عنوان سرویس (Ransomware as a Service)
در مدل Ransomware as a Service یا RaaS، توسعه‌دهندگان ابزارها و زیرساخت‌های باج‌افزاری را در اختیار همکاران مجرم قرار می‌دهند. این مدل می‌تواند اجرای حملات پیچیده را برای افراد بیشتری امکان‌پذیر کند.
معروف‌ترین نمونه‌های باج‌افزار
در طول سال‌های گذشته، خانواده‌های مختلف باج‌افزاری خسارت‌های گسترده‌ای به کاربران و سازمان‌ها وارد کرده‌اند.
| نام | ویژگی شاخص |
| WannaCry | گسترش سریع در سال ۲۰۱۷ و سوءاستفاده از آسیب‌پذیری SMB در سیستم‌های آسیب‌پذیر ویندوز |
| CryptoLocker | از نمونه‌های شناخته‌شده باج‌افزار رمزگذار |
| Petya | خانواده‌ای از بدافزارها با قابلیت ایجاد اختلال در دسترسی به سیستم |
| NotPetya | بدافزار مخرب و اخلال‌گر که در سال ۲۰۱۷ خسارت گسترده‌ای ایجاد کرد |
| LockBit | خانواده باج‌افزاری مرتبط با حملات سازمانی و مدل RaaS |
| Ryuk | باج‌افزار شناخته‌شده در حملات هدفمند علیه سازمان‌ها |
شناخت این نمونه‌ها برای درک تهدیدات امنیتی مفید است؛ اما برای مقابله با حملات امروزی باید رفتارهای مخرب، آسیب‌پذیری‌ها و مسیرهای نفوذ نیز بررسی شوند.
باج‌افزار چگونه وارد سیستم می‌شود؟
یکی از مهم‌ترین راه‌های کاهش خطر باج‌افزار، شناسایی مسیرهای نفوذ و برطرف‌کردن ضعف‌های امنیتی است.
- ایمیل‌های فیشینگ
در حملات فیشینگ، مهاجم ایمیلی با ظاهر معتبر ارسال می‌کند که ممکن است حاوی لینک مخرب یا فایل پیوست آلوده باشد. بازکردن فایل یا واردکردن اطلاعات در صفحه جعلی می‌تواند زمینه نفوذ را فراهم کند.
- آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری
سیستم‌عامل‌ها، نرم‌افزارها، سرورها و تجهیزات شبکه‌ای که به‌روزرسانی نشده‌اند، ممکن است آسیب‌پذیری‌هایی داشته باشند که مهاجمان از آن‌ها سوءاستفاده کنند.
- دسترسی ناامن به RDP
پروتکل Remote Desktop Protocol یا RDP امکان مدیریت از راه دور سیستم‌های ویندوزی را فراهم می‌کند. قرارگرفتن این سرویس در معرض اینترنت بدون کنترل‌های امنیتی مناسب، به‌ویژه با رمزهای عبور ضعیف یا سرقت‌شده، می‌تواند خطر نفوذ را افزایش دهد.
- رمزهای عبور ضعیف یا افشاشده
مهاجمان ممکن است با استفاده از رمزهای عبور افشاشده، حملات حدس رمز یا اعتبارنامه‌های سرقت‌شده به حساب‌های سازمانی دسترسی پیدا کنند.
- نرم‌افزارهای غیرمعتبر
دانلود نرم‌افزار از منابع ناشناس، اجرای نسخه‌های دست‌کاری‌شده یا استفاده از فایل‌های کرک‌شده می‌تواند خطر ورود بدافزار به سیستم را افزایش دهد.
- دسترسی بیش‌ازحد در شبکه داخلی
اگر کاربران یا سیستم‌ها دسترسی غیرضروری به سرورها و پوشه‌های اشتراکی داشته باشند، احتمال گسترش حمله پس از نفوذ اولیه بیشتر می‌شود.
علائم آلودگی سیستم به باج‌افزار چیست؟
شناسایی سریع نشانه‌های آلودگی می‌تواند به محدودکردن خسارت کمک کند. مهم‌ترین علائم عبارت‌اند از:
- تغییر ناگهانی پسوند تعداد زیادی از فایل‌ها
- غیرقابل‌دسترسی‌شدن اسناد و اطلاعات مهم
- مشاهده پیام باج‌خواهی در دسکتاپ یا پوشه‌ها
- افزایش غیرعادی فعالیت دیسک یا دسترسی به فایل‌ها
- اختلال هم‌زمان در دسترسی به پوشه‌های اشتراکی و سرورها
- مشاهده ورودهای مشکوک یا تغییرات غیرمجاز در حساب‌های کاربری
- انتقال غیرعادی داده‌ها به مقصدهای ناشناس
- غیرفعال‌شدن غیرمنتظره برخی ابزارهای امنیتی
هیچ‌یک از این علائم به‌تنهایی اثبات قطعی آلودگی نیست؛ اما مشاهده چند نشانه هم‌زمان باید جدی گرفته شود و مورد بررسی فنی قرار گیرد.
تفاوت باج‌افزار با سایر بدافزارها چیست؟
باج‌افزار یکی از انواع بدافزارهاست، اما هدف آن با بسیاری از تهدیدات دیگر تفاوت دارد.
| نوع بدافزار | عملکرد اصلی |
| Ransomware | اخاذی از طریق رمزگذاری، قفل‌کردن یا تهدید به افشای اطلاعات |
| Virus | آلوده‌کردن فایل‌ها یا برنامه‌ها و تکثیر با کمک اجرای آن‌ها |
| Trojan | فریب کاربر با ظاهر یک نرم‌افزار معتبر برای اجرای فعالیت مخرب |
| Spyware | جمع‌آوری پنهانی اطلاعات و فعالیت‌های کاربر |
| Worm | انتشار خودکار در سیستم‌ها یا شبکه‌های آسیب‌پذیر |
| Rootkit | پنهان‌سازی فعالیت مخرب یا حفظ دسترسی غیرمجاز |
این دسته‌ها همیشه از یکدیگر مستقل نیستند. یک حمله باج‌افزاری ممکن است از چند ابزار و تکنیک مخرب به‌صورت هم‌زمان استفاده کند.
چگونه از حملات باج‌افزاری جلوگیری کنیم؟
پیشگیری مؤثر از باج‌افزار به یک ابزار امنیتی محدود نمی‌شود. سازمان‌ها باید مجموعه‌ای از کنترل‌های فنی، مدیریتی و عملیاتی را اجرا کنند.
۱. تهیه نسخه پشتیبان امن
از اطلاعات حیاتی به‌صورت منظم نسخه پشتیبان تهیه کنید. نسخه‌ها باید تا حد امکان از شبکه اصلی جدا یا به‌صورت تغییرناپذیر نگهداری شوند. همچنین فرایند بازیابی باید به‌طور دوره‌ای آزمایش شود.
۲. استفاده از آنتی‌ویروس و EDR
راهکارهای حفاظت از نقاط پایانی و EDR می‌توانند رفتارهای مشکوک را شناسایی کنند و در مهار یا بررسی حمله نقش داشته باشند. پیکربندی صحیح، به‌روزرسانی مداوم و بررسی هشدارها اهمیت زیادی دارد.
۳. تقسیم‌بندی شبکه (Network Segmentation)
شبکه را به بخش‌های مجزا تقسیم کنید تا نفوذ به یک سیستم به‌سادگی به سرورها و منابع حساس گسترش پیدا نکند. ارتباط میان بخش‌های شبکه باید بر اساس نیاز واقعی و سیاست‌های دسترسی کنترل شود.
۴. فعال‌سازی احراز هویت چندعاملی (MFA)
برای حساب‌های مدیریتی، دسترسی از راه دور، ایمیل سازمانی و سامانه‌های حساس از احراز هویت چندعاملی استفاده کنید. این اقدام می‌تواند خطر سوءاستفاده از رمز عبور سرقت‌شده را کاهش دهد.
۵. به‌روزرسانی سیستم‌ها و تجهیزات
سیستم‌عامل‌ها، نرم‌افزارها، تجهیزات شبکه و سامانه‌های مدیریتی را به‌صورت منظم به‌روزرسانی کنید. آسیب‌پذیری‌های مهم و در معرض بهره‌برداری باید در اولویت اصلاح قرار گیرند.
۶. محدودکردن دسترسی‌های غیرضروری
دسترسی کاربران را بر اساس اصل حداقل سطح دسترسی تنظیم کنید. حساب‌های مدیریتی را از حساب‌های روزمره جدا نگه دارید و دسترسی به پوشه‌های اشتراکی، سرورها و سرویس‌های مدیریتی را محدود کنید.
۷. آموزش کارکنان
کارکنان باید روش تشخیص ایمیل‌های مشکوک، لینک‌های جعلی و فایل‌های ناشناس را بدانند. همچنین لازم است فرایند مشخصی برای گزارش سریع رخدادهای امنیتی وجود داشته باشد.
۸. پایش مداوم رویدادهای امنیتی
ثبت و بررسی رویدادهای امنیتی می‌تواند به شناسایی ورودهای مشکوک، رفتارهای غیرعادی و نشانه‌های گسترش حمله کمک کند. در سازمان‌های بزرگ‌تر، استفاده از سامانه‌های SIEM می‌تواند تحلیل متمرکز رویدادها را تسهیل کند.
نقش فایروال در مقابله با باج‌افزار
فایروال یکی از اجزای مهم معماری امنیت شبکه است که با کنترل ترافیک ورودی و خروجی، محدودکردن سرویس‌های غیرضروری و اعمال سیاست‌های دسترسی، به کاهش سطح حمله کمک می‌کند.
فایروال نسل جدید (NGFW) می‌تواند در کنار قابلیت‌هایی مانند تشخیص و جلوگیری از نفوذ (IPS)، کنترل برنامه‌ها و فیلترکردن ترافیک، لایه دفاعی مؤثری ایجاد کند.
بااین‌حال، فایروال به‌تنهایی برای جلوگیری از تمام حملات باج‌افزاری کافی نیست. فایل مخرب ممکن است از طریق ایمیل یا حساب کاربری مجاز وارد شبکه شود. به همین دلیل، امنیت ایمیل، حفاظت از نقاط پایانی، مدیریت دسترسی و پشتیبان‌گیری باید در کنار فایروال اجرا شوند.
اگر سیستم به باج‌افزار آلوده شد چه کنیم؟
در صورت مشاهده نشانه‌های جدی آلودگی، اولویت اصلی جلوگیری از گسترش حمله، حفظ شواهد و بازیابی ایمن است.
۱. سیستم آلوده را ایزوله کنید
اتصال شبکه دستگاه را قطع کنید و موضوع را به مسئول امنیت یا مدیر شبکه اطلاع دهید. در محیط سازمانی، برای جلوگیری از گسترش حمله باید وضعیت سایر سیستم‌ها نیز بررسی شود.
۲. از اقدامات عجولانه خودداری کنید
فایل‌ها را به‌صورت تصادفی حذف نکنید و بلافاصله سیستم را مجدداً نصب نکنید. در بعضی شرایط، اطلاعات موجود در حافظه و گزارش‌های سیستم برای بررسی حادثه ضروری هستند. تصمیم درباره خاموش‌کردن سیستم باید با توجه به خطر ادامه حمله و نظر متخصص انجام شود.
۳. دامنه آلودگی را مشخص کنید
سیستم‌های کاربران، سرورها، پوشه‌های اشتراکی، تجهیزات پشتیبان‌گیری و حساب‌های مدیریتی را بررسی کنید تا مشخص شود حمله تا چه محدوده‌ای گسترش یافته است.
۴. دسترسی‌های مشکوک را ایمن کنید
پس از مهار فوری حمله، نشست‌های فعال، حساب‌های مدیریتی و اعتبارنامه‌های احتمالا سرقت‌شده را بررسی کنید. تغییر رمزها و ابطال نشست‌ها باید با برنامه‌ریزی مناسب انجام شود تا مهاجم نتواند به دسترسی خود ادامه دهد.
۵. از نسخه پشتیبان سالم بازیابی کنید
پیش از بازگرداندن اطلاعات، مطمئن شوید محیط بازیابی پاک است و مسیر نفوذ اولیه برطرف شده است. سپس اطلاعات را از نسخه‌های پشتیبان سالم و آزمایش‌شده بازیابی کنید.
۶. در صورت سرقت اطلاعات، پیامدهای افشا را بررسی کنید
اگر احتمال سرقت اطلاعات وجود دارد، موضوع فقط رمزگذاری فایل‌ها نیست. خطر انتشار داده‌ها، تعهدات قراردادی و الزامات قانونی باید بررسی شوند.
آیا باید باج را پرداخت کرد؟ پرداخت باج تضمینی برای بازیابی اطلاعات یا حذف نسخه‌های سرقت‌شده نیست. تصمیم‌گیری در چنین شرایطی باید با مشارکت مدیریت سازمان، متخصصان پاسخ‌گویی به رخداد و مشاوران حقوقی انجام شود.
آیا رمزگشایی فایل‌های باج‌افزار امکان‌پذیر است؟
امکان بازیابی فایل‌های رمزگذاری‌شده به نوع باج‌افزار، نحوه پیاده‌سازی رمزنگاری، وجود کلید معتبر و شرایط حمله بستگی دارد.
روش‌های احتمالی بازیابی عبارت‌اند از:
- استفاده از نسخه‌های پشتیبان سالم و قابل‌بازیابی
- بررسی وجود ابزار رمزگشایی معتبر برای خانواده مشخص باج‌افزار
- بازیابی از نسخه‌های قبلی یا قابلیت‌های ذخیره‌سازی، در صورتی که حذف یا دست‌کاری نشده باشند
- استفاده از خدمات تخصصی پاسخ‌گویی به رخداد و تحلیل بدافزار
وب‌سایت No More Ransom به نشانی https://www.nomoreransom.org/ امکان بررسی ابزارهای رمزگشایی شناخته‌شده را فراهم می‌کند. البته برای تمام خانواده‌های باج‌افزار ابزار رمزگشایی موجود نیست.
از اجرای ابزارهای ناشناس با ادعای رمزگشایی تضمینی خودداری کنید؛ زیرا ممکن است خسارت بیشتری ایجاد کنند یا اطلاعات شما را به خطر بیندازند.
تأثیر باج‌افزار بر امنیت شبکه سازمان‌ها
حمله باج‌افزاری در محیط سازمانی می‌تواند فراتر از رمزگذاری فایل‌ها باشد و ابعاد مختلف فعالیت کسب‌وکار را مختل کند.
توقف فعالیت‌های سازمان
از دسترس خارج‌شدن سرورها، پایگاه‌های داده، سامانه‌های مالی و سرویس‌های داخلی می‌تواند عملیات روزانه سازمان را متوقف کند.
خسارت مالی
هزینه‌های بازیابی، توقف فعالیت، بررسی فنی، بازسازی زیرساخت و رسیدگی به پیامدهای حقوقی می‌توانند قابل‌توجه باشند.
افشای اطلاعات محرمانه
سرقت اطلاعات مشتریان، کارکنان، قراردادها یا اسناد محرمانه می‌تواند پیامدهای اعتباری و قانونی داشته باشد.
گسترش نفوذ در شبکه
وجود دسترسی‌های بیش‌ازحد، ضعف در جداسازی شبکه و حساب‌های مدیریتی محافظت‌نشده می‌تواند احتمال درگیرشدن چندین سیستم را افزایش دهد.
به همین دلیل، سازمان‌ها باید رویکرد دفاع در عمق (Defense in Depth) را به کار بگیرند؛ رویکردی که در آن کنترل‌های امنیتی متعدد مانند مدیریت آسیب‌پذیری، کنترل دسترسی، EDR، پایش رویدادها، پشتیبان‌گیری و برنامه پاسخ‌گویی به رخداد، یکدیگر را تکمیل می‌کنند.
چک‌لیست امنیتی برای کاهش خطر باج‌افزار
برای ارزیابی اولیه آمادگی سازمان در برابر حملات باج‌افزاری، موارد زیر را بررسی کنید:
- تهیه نسخه پشتیبان منظم و آزمایش بازیابی
- جداسازی یا تغییرناپذیرسازی نسخه‌های پشتیبان
- فعال‌سازی MFA برای حساب‌های حساس
- محدودسازی دسترسی RDP و سرویس‌های مدیریتی
- به‌روزرسانی سیستم‌عامل و نرم‌افزارها
- استفاده از راهکارهای حفاظت از نقاط پایانی
- تقسیم‌بندی شبکه و محدودکردن دسترسی‌های غیرضروری
- ثبت و پایش رویدادهای امنیتی
- آموزش کارکنان درباره فیشینگ
- مستندسازی و آزمایش برنامه پاسخ به رخداد
این چک‌لیست برای خودارزیابی اولیه مفید است، اما جایگزین ممیزی امنیتی، ارزیابی آسیب‌پذیری یا تست نفوذ تخصصی نیست.
باج‌افزار چیست و چه هدفی دارد؟
آیا باج‌افزار فقط سیستم‌های ویندوزی را هدف قرار می‌دهد؟
آیا آنتی‌ویروس می‌تواند از تمام حملات باج‌افزاری جلوگیری کند؟
آیا باج‌افزار می‌تواند به سرورها و شبکه داخلی گسترش پیدا کند؟
آیا حذف باج‌افزار باعث بازیابی فایل‌ها می‌شود؟
بهترین روش مقابله با باج‌افزار چیست؟
تفاوت باج‌افزار با حمله DDoS چیست؟
اگر سیستم به باج‌افزار آلوده شد، چه کاری باید انجام دهیم؟
آیا امکان رمزگشایی فایل‌های آلوده به باج‌افزار وجود دارد؟
No More Ransom
بررسی کنید. برای همه انواع باج‌افزار ابزار رمزگشایی در دسترس نیست.
آیا تهیه نسخه پشتیبان برای جلوگیری از خسارت باج‌افزار کافی است؟
باج‌افزار یا Ransomware تهدیدی جدی برای امنیت اطلاعات کاربران و سازمان‌هاست. این بدافزار می‌تواند با رمزگذاری فایل‌ها، ایجاد اختلال در سرویس‌ها و تهدید به افشای اطلاعات، خسارت‌های مالی و عملیاتی قابل‌توجهی ایجاد کند.
برای کاهش خطر حملات باج‌افزاری باید از رویکردی چندلایه استفاده کرد: تهیه نسخه پشتیبان امن، به‌روزرسانی سیستم‌ها، محدودکردن دسترسی‌ها، استفاده از راهکارهای حفاظت از نقاط پایانی، تقسیم‌بندی شبکه و آماده‌بودن برای پاسخ به رخداد.
پیشگیری و آمادگی پیش از وقوع حمله، معمولاً کم‌هزینه‌تر از بازیابی زیرساخت پس از یک حادثه جدی است.!!!
