احتمالاً هنگام خرید قطعات سختافزاری، موبایل یا سایر تجهیزات دیجیتال بارها با اصطلاحات OEM و ODM روبهرو شدهاید. جالب است بدانید در همین لحظهای که این متن را میخوانید، چندین محصول OEM یا ODM در اطراف شما وجود دارد و روزانه بدون آنکه متوجه باشید از آنها استفاده میکنید.
با این حال، بسیاری از کاربران هنوز تفاوت دقیق بین OEM و ODM را نمیدانند یا بهطور کلی با مفهوم این دو اصطلاح آشنایی کافی ندارند. به همین دلیل، در این مطلب تلاش کردهایم به زبانی ساده و کاربردی، این دو مفهوم را بررسی کنیم تا بتوانید با دید بازتری هنگام خرید و انتخاب محصولات دیجیتال تصمیم بگیرید. پیشنهاد میکنیم تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.
OEM (Original Equipment Manufacturer) (تولیدکننده تجهیزات اصلی)
در مدل OEM، طراحی و مشخصات محصول توسط سفارشدهنده (برند اصلی) انجام میشود و کارخانه فقط آن را تولید میکند.
ویژگیهای مدل OEM :
- طراحی محصول متعلق به برند سفارشدهنده است
- تولیدکننده فقط نقش سازنده را دارد
- محصول نهایی با برند سفارشدهنده عرضه میشود
- کنترل کامل روی مشخصات فنی و کیفیت
به عنوان مثال، شرکتی مثل HP طراحی یک هارد یا سرور را انجام میدهد، اما تولید فیزیکی ممکن است توسط کارخانهای دیگر انجام شود.
ODM (Original Design Manufacturer) (تولیدکننده با طراحی اختصاصی)
در مدل ODM، طراحی محصول از ابتدا توسط تولیدکننده انجام شده و برند سفارشدهنده فقط آن را با نام خود عرضه میکند.
ویژگیهای مدل ODM
- طراحی و مهندسی متعلق به کارخانه است
- زمان ورود به بازار سریعتر
- هزینه تحقیق و توسعه کمتر
- امکان شخصیسازی محدود
به عنوان مثال، یک کارخانه چینی مادربرد یا روتر را طراحی میکند و شرکتهای مختلف همان محصول را با برند خود میفروشند.
مقایسه سریع OEM و ODM
| معیار | OEM | ODM |
| مالک طراحی | برند سفارشدهنده | تولیدکننده |
| هزینه R&D | بالا | پایین |
| سرعت عرضه | کندتر | سریعتر |
| انعطاف در تغییرات | زیاد | محدود |
| مناسب برای | برندهای بزرگ و تخصصی | استارتاپها و بازار رقابتی |
اگر کنترل کامل روی محصول میخواهید → OEM
اگر سرعت و کاهش هزینه مهمتر است → ODM
OEM و ODM در تجهیزات شبکه و دیتاسنتر
OEM در دنیای شبکه (Enterprise / Datacenter)
در این مدل:
- طراحی سختافزار، Firmware و استانداردها توسط برند اصلی انجام میشود
- تولید ممکن است در کارخانههای طرف قرارداد انجام شود
- کنترل کیفیت، آپدیت نرمافزار و پشتیبانی کاملاً دست برند است
نمونههای واقعی:
- Cisco (سوئیچ و روتر)
- HPE ProLiant (سرورها)
- Dell EMC
- Fortinet / Sophos (سختافزار + OS اختصاصی)
به عنوان نمونه سرور HPE DL380 (حتی اگر مونتاژ در چین باشد، طراحی، BIOS، iLO و استانداردها کاملاً متعلق به HPE است )
ODM در تجهیزات شبکه (White Label / اقتصادی)
در این مدل:
- کارخانه محصول را از قبل طراحی کرده
- برند فقط لوگو، پکیجینگ یا تغییرات جزئی میدهد
- چند برند ممکن است دقیقاً یک سختافزار یکسان بفروشند.
نمونههای رایج در بازار:
- فایروالهای اقتصادی
- روترهای ناشناخته با برندهای مختلف
- NASهای ارزان
- سوئیچهای بدون برند مطرح
به عنوان نمونه، یک فایروال با CPU Intel + NIC معمولی
که با ۵ برند مختلف در بازار ایران فروخته میشود
تفاوت OEM و ODM از دید خریدار ایرانی
| معیار مهم | OEM | ODM |
| اصالت کالا | بسیار بالا | وابسته به فروشنده |
| آپدیت Firmware | رسمی و مداوم | محدود یا نامشخص |
| پشتیبانی بلندمدت | دارد | معمولاً ندارد |
| سازگاری با دیتاسنتر | کامل | نسبی |
| قیمت | بالا | پایین |
| ریسک خرید | کم | متوسط تا زیاد |
تشخیص سریع:
- اگر Firmware اختصاصی + پشتیبانی رسمی + سریال قابل استعلام دارد ⇒ احتمالاً OEM
- اگر فقط سختافزار عمومی با برند متفاوت است ⇒ ODM
این مقاله خیلی کمک کرد تفاوت بین OEM و ODM رو واضح بفهمم.
قبلاً فکر میکردم همه محصولات فقط اسم برندشون فرق داره، اما الان متوجه شدم چرا بعضی محصولات قیمت مناسبتری دارن و بعضیها روی کیفیت و جزئیات فنی تمرکز بیشتری دارن.
توضیحات ساده و کاربردی بود و باعث شد موقع خرید آگاهانهتر تصمیم بگیرم و بدونم دقیقاً دنبال چه نوع محصولی هستم.